Τα νέα μας

ΕΝΟΥΡΗΣΗ: ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ "ΒΡΕΧΕΤΑΙ" ΠΑΝΩ ΤΟΥ

ΕΝΟΥΡΗΣΗ: ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ

Η άσκηση του παιδιού στον έλεγχο των σφιγκτήρων και στη χρήση της τουαλέτας είναι συχνά πηγή ανησυχίας και άγχους... Μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα, οι γονείς έχουν την τάση να «απαιτούν» από τα παιδιά να μάθουν να χρησιμοποιούν έναν προκαθορισμένο και -κατά κάποιο τρόπο απομονωμένο- χώρο υγιεινής (τουαλέτα) για τις σωματικές του ανάγκες και να διατηρεί καθαρό το σώμα του...

Η  περίοδος που ένα παιδί μαθαίνει να ελέγχει τους σφιγκτήρες του, δεν είναι μόνο ένα σπουδαίο κομμάτι της κοινωνικοποίησής του, αλλά και μια από τις πιο ευαίσθητες φάσεις της παιδικής ηλικίας, εξαιτίας του άγχους και των συναισθηματικών συγκρούσεων που συνήθως συνοδεύουν αυτές τις μαθησιακές εμπειρίες!

Το μικρό παιδί που έχει ήδη αποκτήσει έλεγχο της ουροδόχου κύστης και έπαψε να «βρέχεται», έχει περάσει με επιτυχία μια σειρά από στάδια – γεγονότα :

  1. Το παιδί πρέπει να μπορεί να προσλαμβάνει το σχετικό ερέθισμα (αντίληψη της πίεσης που ασκεί το γέμισμα της ουροδόχου κύστης), εστιάζοντας την προσοχή του σε αυτό και συλλέγοντας τις απαραίτητες πληροφορίες.
  2. Το παιδί πρέπει να έχει την ικανότητα να ερμηνεύσει αυτό το φυσικό ερέθισμα του γεμίσματος της κύστης ως το προκαταρκτικό στάδιο για την ούρηση.
  3. Το παιδί πρέπει να παράγει την κατάλληλη αντίδραση, π.χ. να ειδοποιεί τη μητέρα του ότι επιθυμεί να χρησιμοποιήσει την τουαλέτα.
  4. Το παιδί θα πρέπει να «αμείβεται» για την κατάλληλη αντίδραση και την αίσια έκβαση! Ένα χαμόγελο και μια επιβράβευση από τον γονέα, είναι συνήθως αποτελεσματικά!

Κατά τη διάρκεια του νυχτερινού ύπνου, το παιδί πρέπει να έχει μάθει μια ακόμα πιο σύνθετη σειρά ενεργειών, γιατί το ουροποιητικό του σύστημα πρέπει να αντιδρά ενώ το παιδί κοιμάται, με διαρκώς περισσότερη σύσφιξη των σφιγκτήρων μυών στην αυξανόμενη πίεση των νεφρών. Αν η πίεση αυτή είναι έντονη, το παιδί θα πρέπει να ξυπνήσει, να φροντίσει να αδειάσει την κύστη του (μόνο του ή με τη βοήθεια των γονιών του) και ύστερα να ξαναπάει για ύπνο...

Αν κάτι πάει «στραβά» σε κάποιο σημείο της ακολουθίας των γεγονότων, έχουμε σαν αποτέλεσμα την ανεπιθύμητη αντίδραση, την ενούρηση. Η ενούρηση είναι ένα από τα πιο συχνά προβλήματα της παιδικής ηλικίας και έχει οριστεί ως το μη ελεγχόμενο, το ακούσιο άδειασμα της ουροδόχου κύστης, και συνήθως συμβαίνει στη διάρκεια του ύπνου.

Κατά κανόνα, το παιδί των 3 ετών και άνω, είναι ικανό να ασκήσει έναν τέτοιον έλεγχο κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Σίγουρα όμως δεν ακολουθούν όλα τα παιδιά τον «κανόνα»!...Το παιδί που δεν κατορθώνει να μην «βρέχει» τα ρούχα του κατά τη διάρκεια της ημέρας, λέγεται ότι έχει ημερήσια ενούρηση και το παιδί που δεν κατορθώνει να μην «βρέχει» το κρεβάτι του τη νύχτα λέγεται ότι έχει νυχτερινή ενούρηση. Στη λεγόμενη πρωτογενή ενούρηση, το παιδί δεν μπόρεσε ποτέ να αποκτήσει τον έλεγχο της ούρησης, ενδεχομένως λόγω έλλειψης σωστής και επαρκούς άσκησης.  Στην δευτερογενή ενούρηση, το παιδί επιστρέφει σε αυτή την κατάσταση αφού πρώτα για ένα χρονικό διάστημα ασκούσε πλήρη έλεγχο των σφιγκτήρων και  είναι δυνατό να οδηγηθεί σε παλινδρόμηση, λόγω π.χ. μιας  περιόδου έντονου άγχους, όπως όταν γεννιέται νέο παιδί στην οικογένεια. Μια ακόμη διάκριση γίνεται ως προς τη συχνότητα που εμφανίζεται η ενούρηση.

Γιατί όμως το παιδί «δεν κρατιέται»;

Μπορεί να συντρέχουν διάφοροι λόγοι, όπως  π.χ. το παιδί να είναι απασχολημένο με το παιχνίδι και να μην προσέχει τα σήματα από την γεμάτη κύστη, ώσπου -με μια αντανακλαστική αντίδραση στην πίεση- «βρέχεται» πάνω του. Μπορεί επίσης το παιδί να είναι ακόμη «ανώριμο» για να ερμηνεύσει τα «σήματα»... ή μπορεί να μην έχει την ικανότητα να αναστείλει την ούρηση μέχρι να φωνάξει τη μητέρα του να βοηθήσει... και κάποιες φορές τυχαίνει να φωνάξει τους γονείς, να τους διακόψει από μια δουλειά και να το «μαλώσουν»... μια τέτοια αποθαρρυντική αντίδραση θα μπορούσε να καθυστερήσει την έναρξη του απαιτούμενου ελέγχου των σφιγκτήρων!

Δυστυχώς, τα δυσφορικά συναισθήματα και οι καταστάσεις που συνοδεύουν την ενούρηση (π.χ. ντροπή, αμηχανία, τιμωρία),  δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο το παιδί...

Τι μπορούμε να κάνουμε;
  • Θεωρούμε πως μια ορθολογική αντιμετώπιση της νυχτερινής ενούρησης θα πρέπει να περιλαμβάνει περισσότερη λήψη υγρών από το παιδί κατά τη διάρκεια της νύχτας, προκειμένου να αυξηθεί, όσο το δυνατόν περισσότερο, η οργανική του ικανότητα για κατακράτηση ούρων. 
  • Το παιδί πρέπει να λαμβάνει ακριβή επανατροφοδότηση για τις συνέπειες της συμπεριφοράς του, να κάνει σωστές καταγραφές για τον εαυτό και τη διαδικασία, φυσικά να εισπράττει ενθάρρυνση και επιδοκιμασία!

Οι γονείς δεν θα πρέπει να περιμένουν αλάνθαστο έλεγχο, ακόμη και όταν το παιδί έχει σαφώς κατορθώσει να συγκρατεί τα ούρα του τη νύχτα. Όπως συμβαίνει με την κατάκτηση κάθε καινούριας δεξιότητας, ο πλήρης έλεγχος επιτυγχάνεται σταδιακά, μέσα σε ορισμένο χρονικό διάστημα -και όχι σε μια νύχτα- και οι υποτροπές είναι συχνές! Θυμόμαστε ότι το κάθε παιδί αναπτύσσεται και εξελίσσεται με τους δικούς του ρυθμούς! Σε περίπτωση που δεν παρεκκλίνουν σημαντικά από το αναπτυξιακό στάδιο όπου βρίσκεται το παιδί, καλό είναι να μην εγκλωβιζόμαστε σε νόρμες και προσδοκίες, να γινόμαστε συνοδοιπόροι στην προσπάθεια προς την αυτονόμηση και τον αυτοέλεγχο!

Κυριαζή Ευαγγελία
Ψυχολόγος - Ειδική Παιδαγωγός

Μοιραστείτε το άρθρο: